PM Shram Yogi Maandhan Yojana : असंघटित क्षेत्रातील कामगारांसाठी केंद्र सरकारची ‘प्रधानमंत्री श्रमयोगी मानधन योजना’ (PM SYM) मोठा आधार ठरत आहे. या योजनेत सहभागी झालेल्या लाभार्थ्यांना 60 वर्षांनंतर दरमहा ₹3000 पेन्शन मिळते. कमी वयात नोंदणी केल्यास कमी रक्कम भरूनही भविष्यात नियमित उत्पन्नाची हमी मिळू शकते, त्यामुळे कामगारांमध्ये या योजनेबाबत उत्सुकता वाढली आहे.
या योजनेत 18 ते 40 वर्षे वयोगटातील आणि मासिक उत्पन्न ₹15 हजारांपर्यंत असलेल्या असंघटित कामगारांना सहभागी होता येते. हातगाडी विक्रेते, बांधकाम कामगार, घरकाम करणारे, शेतमजूर, रिक्षाचालक, बिडी कामगार, विणकर, मच्छीमार अशा विविध क्षेत्रातील कामगार यासाठी पात्र आहेत. मात्र EPFO, ESIC किंवा NPS चे सदस्य असलेले किंवा आयकर भरणारे नागरिक या योजनेसाठी पात्र नाहीत.
या योजनेत वयानुसार दरमहा सुमारे ₹55 ते ₹200 इतका हप्ता भरावा लागतो. ही रक्कम 60 वर्षांपर्यंत जमा होत राहते आणि त्यावर व्याज मिळून पुढे पेन्शन स्वरूपात दरमहा ₹3000 दिले जातात. जितक्या लवकर योजनेत सहभागी व्हाल, तितका मासिक हप्ता कमी राहतो.
या योजनेसाठी अर्ज प्रक्रिया सोपी ठेवण्यात आली आहे. इच्छुक लाभार्थी maandhan.in या अधिकृत पोर्टलवर जाऊन मोबाइल नंबर आणि OTP द्वारे लॉगिन करून ऑनलाइन नोंदणी करू शकतात. त्यानंतर वैयक्तिक माहिती, आधार, बँक तपशील आणि केवायसी प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते. बँक खात्यातून ऑटो-डेबिटद्वारे मासिक हप्ता कापला जातो.
ज्यांना ऑनलाइन अर्ज करता येत नाही, त्यांना जवळच्या CSC केंद्रावर जाऊनही नोंदणी करता येते. यासाठी आधार कार्ड, बँक पासबुक आणि आवश्यक कागदपत्रे सोबत नेणे गरजेचे आहे.
केंद्र सरकारची ही योजना असंघटित क्षेत्रातील कामगारांना वृद्धापकाळात आर्थिक सुरक्षितता देण्यासाठी महत्त्वाची मानली जात असून, कमी उत्पन्न असलेल्या कुटुंबांसाठी ती मोठा आधार ठरत आहे.
