नाशिक-त्र्यंबकेश्वर येथे होणारा सिंहस्थ कुंभमेळा २०२७ अधिक सुरक्षित, सुरळीत आणि तंत्रज्ञानाधारित करण्यासाठी कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा (AI) व्यापक वापर करण्याचा महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला आहे. सिंहस्थ कुंभमेळा 2027 पार्श्वभूमीवर मुंबईत आयोजित उच्चस्तरीय कार्यशाळेत राज्यातील वरिष्ठ अधिकारी आणि जागतिक तंत्रज्ञान कंपन्यांचे तज्ज्ञ सहभागी झाले होते.
मुख्यमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी कुंभमेळा अधिक आधुनिक आणि सक्षम करण्यासाठी तंत्रज्ञानाला प्रशासनाचा कणा बनवण्याचा दृष्टिकोन मांडला आहे. त्यानुसार २०२७ मधील कुंभमेळा हा देशातील सर्वाधिक ‘टेक-ड्रिव्हन’ मेळा करण्याचे उद्दिष्ट ठेवण्यात आले आहे.
या कार्यशाळेत Meta, Google, Microsoft आणि MIT Media Lab यांसारख्या आघाडीच्या संस्थांनी सहभाग नोंदवला. गर्दी नियंत्रण, वाहतूक व्यवस्थापन, आरोग्य सेवा आणि आपत्कालीन प्रतिसाद यासाठी AI चा वापर कसा करता येईल, यावर सखोल चर्चा झाली.
कुंभमेळ्यासाठी ‘कुंभ AI स्टॅक’ ही संकल्पना मांडण्यात आली असून, हजारो CCTV कॅमेरे, ड्रोन आणि सेन्सर्समधून मिळणाऱ्या माहितीचे विश्लेषण करून तात्काळ निर्णय घेता येणार आहेत. त्यामुळे संभाव्य गर्दी किंवा धोका आधीच ओळखून उपाययोजना करणे शक्य होईल.
सध्या नाशिकमध्ये सुमारे १३०० CCTV कॅमेरे कार्यरत असून, त्यात आणखी ४००० कॅमेऱ्यांची भर घालण्यात येणार आहे. स्मार्ट ट्रॅफिक सिस्टीम, पार्किंग आणि पर्यावरणीय सेन्सर्स यांचे एकत्रीकरण करून संपूर्ण व्यवस्थापन अधिक कार्यक्षम बनवले जाणार आहे.
भाविकांसाठी ‘कुंभदूत’ नावाचा AI आधारित डिजिटल सहाय्यक विकसित करण्यात येत आहे. हा सहाय्यक व्हॉट्सॲप, मोबाईल ॲप, IVR आणि सार्वजनिक घोषणांद्वारे मार्गदर्शन करणार आहे, ज्यामुळे साध्या मोबाईल वापरणाऱ्यांनाही सुविधा मिळणार आहे.
या वेळी व्यवस्थापन ‘रिऍक्टिव’ न ठेवता ‘प्रेडिक्टिव’ करण्यावर भर देण्यात आला आहे. म्हणजेच संभाव्य अडचणी आधीच ओळखून त्यावर उपाययोजना करता येतील. यासाठी ‘कुंभ AI सॅन्डबॉक्स’च्या माध्यमातून विविध तंत्रज्ञान उपायांची चाचणी मेळ्यापूर्वीच घेतली जाणार आहे.
हेही वाचा: स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या शाळेतील पटसंख्या वाढीसाठी विशेष मोहीम – शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे.
📍आणखी बातम्या 📍
